ana sayfa > Genel > Telif yasasında telif yok!

Telif yasasında telif yok!

Perşembe, 10 May 2018 yorum ekle yorumlara git

DERYA AYDOĞAN

Oyuncular Sendikası’nın 13. Uluslararası İşçi Filmleri Festivali kapsamında düzenlediği “Türkiye’de bir işçi olarak oyuncu” başlıklı panelde oyuncuların sıkıntıları konuşuldu. Moderatörlüğünü oyuncu Taner Rumeli’nin yaptığı panelde Kocaeli Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mehmet Onat Öztürk, oyuncular Tilbe Saran, Fırat Tanış ve Sermet Yeşil konuşmacı olarak katıldı. Panel sonrası oyuncular sosyal medya hesaplarından ‘telif yasasında telif yok’ etiketini paylaştı. Oyuncuların telif hakları için uzun yıllardır mücadele veren Sinema Oyuncuları Meslek Birliği (BİROY) ile telif yasasındaki sıkıntıları konuştuk. BİROY Başkan Yardımcısı Aslı Şahin, yasayı ve telif konusunda yapılması gerekenleri anlattı.

»Telif yasasında telif yok paylaşımı ile kamuoyunda ses getirdiniz. Nedir sıkıntı?
Yıllardır bunun üzerinde çalışıyoruz. Meslek birliği olarak 10’uncu yılımızdayız. Bakanlıkla yapılan her toplantıda her çalıştayda, isteklerimizi dile getirdik. 2012 yılında İspanya’da ve Brüksel’de uluslararası toplantılar vardı, o toplantılara Bakanlık’tan uzmanları çağırdık ve yasamızda neler olması gerektiğine dair bütün bilgileri onlara verdik. Dünyadaki tüm örnekleriyle beraber, olması gerekeni anlattık. Yıllar süren çalışmaların sonucunda bu yasa taslağı bir şekilde ortaya çıktı ve bu taslak bizimle birkaç ay önce paylaşıldı. Karşımıza 3 yıl olarak çıktı bu telif konusu. Biz de şiddetle bu duruma karşı çıktık. Dünyada böyle bir örnek yok. Telif hakkı denilen şeyin tamamen ruhuna, her şeyine aykırı… Telif dediğimiz şey, bir eser ortaya çıktığında ikinci kez gösteri yapıldığında hak sahiplerine doğan maddi haktır. Eser sahiplerine ve bağlantılı hak sahiplerine bu hak doğar. Burada sıkıntı şu, bu süreyi ikinci gösterim itibari ile değil 5 yıl sinemada 6 yıl da dizilerde telif verilmemesi gibi bir madde var. Biz taslakta karşımıza 3 yıl olarak geldiğinde de itirazlarımızı sunduk bakanlığa. Üyelerimiz de görüş bildirdi. Kamuya açıldı taslak ve herkes görüş bildirebildi. Eser sahipleri ve oyuncular olarak bu taslağa şiddetle karşı çıktık. Telif denilen şey ikinci gösterimden sonra doğarken siz 5-6 yıl hak vermemezlik yapamazsınız.

telif-yasasinda-telif-yok-461318-1.

»Tasarı geriye dönük hak sahibi olanları kapsıyor mu? Ne zamandan itibaren geçerliliği söz konusu?
Yürürlüğü girmesi ile ilgili şöyle bir madde var, “Bu maddenin geçerliliği 2 yıl sonra başlayacaktır” diye yazıyor. Yani bu, “Şu anda çekilen bir şeyde, siz ancak 7 yıl sonra, dizilerde de 8 yıl sonra hak sahibi olabilirsiniz” demek. Yapımcıların kanallarla yaptığı anlaşmalar en fazla 5 yıl süreli zaten. Çünkü 5 yıl içinde eserler her şeyini tüketir. Çok istisnai diziler vardır hâlâ yıllar sonra tekrarları yayınlanan. Düşünün yılda 100 dizi çekiliyor. Bu 5 yılda 500 dizi eder. Bunun kaç tanesi 5 yıl sonra tekrar gösteriliyor? “5 yıl sonra size hakkınızı vereceğiz” denmesi hiç gerçekçi değil zaten. Mantıklı da değil. Çocuk eyler gibi bir şey bu.

»Yapımcı ve kanal arasındaki anlaşmalar mı engel oluyor?
Aslında yapımcı telif almıyor, satıştan parasını alıyor. Ama tabii onların pastasında telif çok küçük bir dilim olduğu için bu durumu biraz görmezden geliyorlar. Bu, kanalların ve yapımcıların lobisi ile konulmuş bir şey, çok belli. Düşünün yeni bir dizi başladığı zaman, aynı gün içinde bile 1.bölümü 2-3 kez tekrar gösteriyorlar. İnsanlar görsünler ve diziyi seyretmeye başlasınlar diye… İşte aslında aynı gün 2.kez gösterdiğinizde bile bizim telif hakkımız doğuyor. Bu arada kanallar 2’nci ya da 3’üncü gösterimlerinde aralara tekrar reklam alıyorlar ve bu dizilerden yine para kazanıyorlar. Fakat hak sahiplerine maalesef haklarını vermeye yanaşmıyorlar. Bu da çok ciddi bir hak gasbı demek. Baya hakkı gasp etmek demek bu. Yıllardır oyuncular, sigortasız çalıştırılıyorlar ve kimse emekli olamıyor. Hep duyduğumuz şeylerden biri banklarda parklarda yatarak yaşıyorlar. Sefalet içinde açlık içinde ölen oyuncular var. Hastalandıklarında ilaç alamadığı için ölen oyuncular var. Senaristler de öyle… Birçok yönetmen sektörü bırakıp, başka işlerde çalışmaya başlıyor.

»Her gün filmlerini televizyonda gördüğümüz ünlülerin zor günler geçirdiğini haberlerde okuyoruz, görüyoruz.
Aynen işte bu. Oyuncuların başına çok gelir bu. Biz daha görünen bir yüz olduğumuz için bunu hep yaşarız. Aylardır işsiz kalmışızdır, paramız yoktur ama televizyonda oynadığımız dizinin tekrarı dönüyordur ve insanlar da bizi çok para kazanıyoruz zannediyor. Bizden yardım istediklerinde bilmiyorlar ki bizim hiç paramız olmadığını. Çok yaşadık bunları. Bazen Bakanlık bizi arıyor diyor ki, “Bu oyuncu çok zor durumdaymış, ne yapabiliriz?” Ne yapabilir? Telif haklarını verseydiniz, o oyuncu o durumda olmayacaktı. SSK’siz çalıştırıldığımız için de sektörde böyle bir sorun var zaten. Emekliliğimizi alamıyoruz bari en azından hakkımızı telifimizi alırsak, en azından kimseye muhtaç olmadan yaşarız, bir noktada. Telif dediğimizde de öyle aman aman büyük paralardan da bahsetmiyoruz. Kimseye bir külfeti olmayan ancak birikince biraz bir şey olan meblağlar bunlar. Acayip miktarlardan bahsetmiyoruz. Çok iş yapan eser sahipleri hariç. Onlarda zaten topluluk içinde azınlık olarak kalıyor.

Taleplerimiz karşılık bulmuyor

telif-yasasinda-telif-yok-461314-1.

»Şimdi ne yapmayı düşünüyorsunuz?
Bize bu taslak geldiğinde “3 yıl telif yok” denildiği zaman biz itirazlarımızı yerine getirdik. Ciddi anlamda karşı çıktığımız başka maddeler de var çünkü. Bunlarla ilgili görüşlerimizi bildirdik. Taslağın son halini görmemiştik ve sadece bazı duyumlar geliyordu. Sürekli olarak Bakanlık’tan bu taslağı istedik fakat Bakanlık bize son halini göstermedi. Sonrasında basından öğrendik ki, bu taslak bakanlardan geçmiş, Başbakanlık’tan da imza almış ve Meclis’e tasarı olarak sunulmuş. Dolayısıyla şu anda ikinci etapta Ankara’yı, komisyon üyelerini bilgilendirmeye çalışacağız. Kamunun desteği çok önemli. Bunu duyurmamız gerekiyor. Çok ciddi bir hak gasbı olduğu için yaptığımız kampanya bununla ilgiliydi. “Lütfen artık sesimizi duyun” dedik. Muhatap olduğumuz bütün kurumlara, Ankara’daki herkese bunu defalarca yıllar boyu anlattık. En son gelen taslakta da bu maddeye de şiddetle karşı çıktık. 3 yıl olan şey şimdi karşımızı 5-6 yıl olarak çıktı. Anlattıklarımız karşılığını bulmuyor ancak kamunun desteği ile bir yere varılabilecek gibi duruyor.

  1. şimdilik yorum yok.
  1. şimdilik geri bağlantı yok